دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی دوماهنامه علمی - پژوهشی طب توانبخشی 2251-8401 14 6 2026 01 21 The Effectiveness of Perceptual-motor Exercises on Sensory Integration in 6- to 12-year-old Children With Autism Spectrum Disorder (Level 2) اثربخشی تمرین‌های ادراکی‌حرکتی بر یکپارچگی حسی کودکان ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال طیف اُتیسم (سطح 2) 998 1007 1101847 10.32598/SJRM.14.6.3394 FA ریحانه عسکری کچوسنگی گروه آموزشی کاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-3056-3803 مهسا روح افزا گروه روانشناسی و آموزش استثنایی ، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0004-8965-7152 Journal Article 2025 07 13 <strong>Background and Aims </strong>Sensory integration is among the most vulnerable domains in children with autism spectrum disorder (ASD), and its dysfunction can negatively impact their daily functioning and participation. This study aimed to investigate the effectiveness of perceptual-motor training in improving sensory integration in children aged 6 to 12 years with ASD. <br /><strong>Methods </strong>This semi-experimental study utilized a pretest-posttest design with a control group. Forty children aged 6 to 12 years with a confirmed diagnosis of ASD were randomly assigned—after meeting inclusion and exclusion criteria and matched for age, severity of the disorder, and gender—to two groups: Experimental (n=20; 10 boys, 10 girls) and control (n=20; 10 boys, 10 girls). The experimental group received 11 structured sessions of perceptual-motor exercises (23 minutes per session, three sessions per week, over four weeks) based on a standardized protocol. The control group continued with only routine treatments. All ethical principles were strictly observed, including obtaining informed consent from parents and ensuring data confidentiality. Data were collected using the Sensory integration.Statistical analysis was performed using Analysis of Covariance (ANCOVA) in SPSS software, version 26.<br /><strong>Results </strong>The mean sensory integration score in the experimental group increased and the normality of data was assessed and confirmed. The study’s limitations included focusing on a specific age range and not assessing the long-term effects of the intervention.<br /><strong>Conclusion </strong>The findings indicate that perceptual-motor exercises can lead to a significant improvement in sensory integration among children aged 6 to 12 years with ASD, as evidenced by higher post-test scores in the intervention group compared to the control group. Accordingly, these interventions may be recommended as an effective approach to enhancing sensory skills, daily functioning, and social participation in children with autism. However, given the focus on a limited age range and the lack of evaluation of other levels of severity or comorbid disorders, generalizing the results to the entire population of children with ASD requires further research. Furthermore, although the study’s randomized design and gender diversity strengthen the validity of the findings, follow-up studies examining the long-term and functional outcomes across different life domains are recommended. <strong>مقدمه و اهداف</strong> یکپارچگی حسی، از‌جمله حوزه‌های آسیب‌پذیر در کودکان مبتلا به اختلال طیف اُتیسم است. اختلال یکپارچگی حسی می‌تواند عملکرد و مشارکت روزمره این کودکان را مختل کند. هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی تمرین‌های ادراکی‌حرکتی بر بهبود یکپارچگی حسی در کودکان ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال طیف اُتیسم بود.<br /><strong>مواد و روش‌ها</strong> این مطالعه به شیوه نیمه‌آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. ۴۰ کودک ۶ تا ۱۲ ساله با تشخیص قطعی اُتیسم، پس از احراز ملاک‌های ورود و خروج، به‌طور تصادفی و با همسان‌سازی سن، شدت بیماری و جنسیت، در 2 گروه آزمایش (۲۰ نفر: ۱۰ پسر، ۱۰ دختر) و کنترل (۲۰ نفر: ۱۰ پسر، ۱۰ دختر) قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۱۱ جلسه ۲۳ دقیقه‌ای (3 جلسه در هفته، طی ۴ هفته) طبق پروتکل استاندارد، تمرین‌های ادراکی‌حرکتی ساختارمند دریافت کرد. گروه کنترل صرفاً درمان‌های معمول و روتین را ادامه داد. رعایت کامل اصول اخلاق پژوهش، کسب رضایت‌نامه آگاهانه از والدین و محرمانگی داده‌ها مورد توجه قرار گرفت. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، پرسش‌نامه یکپارچگی حسی پارهام و همکاران (۲۰۰۷) با روایی و پایایی تأییدشده در ایران بود. داده‌ها با آزمون کوواریانس (آنکووا) و نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند.<br /><strong>یافته‌ها </strong>یافته‌ها نشان داد میانگین نمرات یکپارچگی حسی در گروه آزمایش پس از مداخله نسبت به گروه کنترل به‌طور معناداری افزایش یافت (p‌<0/01). همگنی واریانس و نرمال بودن داده‌ها بررسی و تأیید شد. محدودیت مطالعه شامل تمرکز بر دامنه سنی مشخص و عدم ارزیابی طولانی‌مدت اثرات مداخله بود.<br /><strong>نتیجه‌گیری </strong>نتایج این مطالعه نشان داد تمرین‌های ادراکی‌حرکتی می‌تواند موجب بهبود معنادار یکپارچگی حسی در کودکان ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به اُتیسم شود. به‌گونه‌ای که میانگین نمرات پس‌آزمون این گروه نسبت به گروه کنترل افزایش پیدا کرد؛ بنابراین می‌توان این مداخلات را به‌عنوان رویکردی مؤثر برای ارتقای مهارت‌های حسی، افزایش توانمندی در فعالیت‌های روزمره و مشارکت اجتماعی این کودکان توصیه کرد. با وجود این، به دلیل تمرکز پژوهش بر دامنه سنی محدود و عدم بررسی سایر سطوح، شدت اختلال و یا اختلالات همراه، تعمیم نتایج به کل جمعیت کودکان اُتیسم نیازمند پژوهش‌های بیشتری است. همچنین اجرای مطالعه با رویکرد تصادفی‌سازی و رعایت تنوع جنسیتی، اعتبار یافته‌ها را تقویت می‌کند، اما پیگیری اثرات بلندمدت و بررسی پیامدهای عملکردی در زمینه‌های مختلف زندگی کودکان لازم است. https://medrehab.sbmu.ac.ir/article_1101847_1aa40e1b4a485be9129afb5690dba6a0.pdf